Tony Robbins và cái vé hội thảo bằng trọn tuần lương

Năm 17 tuổi, có một thằng nhóc bên Mỹ bị mẹ đuổi ra khỏi nhà.

Nó đi làm lao công. Lương khoảng 40 đô một tuần. Rồi nó nghe nói có ông diễn giả tên Jim Rohn về nói chuyện, vé khoảng 35 đô.

Gần trọn tuần lương. Cho một buổi ngồi nghe người ta nói.

Nó mua.

Thằng nhóc đó tên Tony Robbins.

Tối rồi tôi coi một video dài hơn tiếng đồng hồ kể lại đời ông này. Coi xong tôi ngồi nghĩ mãi về cái vé 35 đô kia. Không phải vì nó ly kỳ. Mà vì tôi gặp hoài cái tình huống ngược lại: người ta có tiền, có điện thoại xịn, có xe, mà tới lúc bỏ ra vài triệu đi học một thứ có thể đổi cách làm ăn của mình thì tặc lưỡi “để bữa khác”.

Bài này tôi ghi lại sáu thứ tôi nhặt được. Có chỗ tôi tra lại thấy khác video, tôi nói rõ luôn ở cuối.

1. Tiền đầu tiên nên chảy vào cái đầu của mình

Quay lại cái vé.

Với thằng nhóc lao công đó, 35 đô không phải “một khoản học phí”. Đó là gạo, là tiền trọ, là cả tuần đứng lau sàn. Nó bỏ hết vô một buổi tối chưa biết được gì.

Chỗ này nhiều người sẽ nói “liều”. Tôi thì thấy khác. Nó là người duy nhất trong phòng hôm đó trả giá đắt nhất cho cái ghế mình ngồi. Trả đắt thì ngồi khác. Nghe khác. Ghi khác.

Ảnh minh hoạ do tôi dựng bằng AI, không phải ảnh tư liệu của buổi hội thảo năm đó.

Tôi để ý cái này ở lớp mình hoài. Người đóng học phí bằng tiền mình cày ra thì buổi nào cũng có mặt, hỏi tới nơi tới chốn. Người được ai đó tặng suất học thì hay vắng buổi ba.

Không phải tôi khuyên ai vét sạch túi đi học. Ý tôi là: cái thứ tự ưu tiên. Nhiều anh chị tôi gặp sẵn sàng bỏ hai chục triệu đổi điện thoại, nhưng bỏ ba triệu học cách chạy quảng cáo cho đúng thì đắn đo cả tháng. Trong khi cái điện thoại mới không kéo về thêm đơn nào, còn cái kia thì có.

2. “Đừng ước việc dễ hơn. Ước mình giỏi hơn”

Đây là câu của Jim Rohn, người đứng trên sân khấu hôm đó.

Nguyên câu trên trang chính thức của ông: “Đừng ước việc nó dễ hơn, hãy ước mình giỏi hơn. Đừng ước ít rắc rối đi, hãy ước mình nhiều kỹ năng hơn.”

Tôi thích câu này vì nó chặn đúng cái tôi hay làm nhất mỗi lần bí: đi tìm cách nào nhẹ hơn. Thị trường khó quá, chắc đợi qua Tết. Quảng cáo đắt quá, chắc đợi giá xuống. Khách khó tính quá, chắc đổi tệp.

Rohn nói thẳng là cái đề bài nó không dễ đi đâu. Chỉ có mình khá lên thôi.

Có một câu nữa của ông mà tôi nghĩ người làm ăn nên dán lên tường: hãy làm việc với chính mình còn nhiều hơn làm việc ở chỗ làm. Làm ở chỗ làm thì kiếm được cái sống qua ngày. Làm với chính mình thì mới kiếm được cả cơ đồ.

3. Việc làm ăn của bạn không lớn hơn cái đầu của bạn

Cái này là ý tôi thấy đắt nhất trong cả video.

Sau khi làm cho Rohn, mười tám tuổi Tony Robbins bán giỏi nhất công ty. Người ta giao cho cậu ta một chi nhánh ở Beverly Hills. Tự chạy, tự lo.

Rồi cậu ta vỡ ra một chuyện: cái phanh lớn nhất của một doanh nghiệp không nằm ở thị trường, không nằm ở sản phẩm. Nó nằm ở tâm lý và tay nghề của người đứng đầu.

Câu này nghe hơi phũ. Mà tôi thấy đúng.

Tôi từng làm ăn kiểu tháng nào cũng bận tối mắt mà cuối năm nhìn lại vẫn chừng đó. Lúc đó tôi đổ tại thị trường, tại nhân sự, tại đối thủ phá giá. Mãi sau tôi mới chịu nhìn: cái tôi thiếu là cách nghĩ. Tôi không biết cách dựng hệ thống, nên tôi cứ phải tự làm hết. Mà tự làm hết thì việc làm ăn của tôi lớn tới đâu là do tôi có bao nhiêu tiếng một ngày.

Trần của việc làm ăn chính là trần của người chủ. Nâng cái trần đó lên thì mọi thứ bên dưới mới nhích theo được.

4. Chuyển từ “nên làm” sang “phải làm”

Robbins hay nói về chuyện nâng chuẩn. Ý đại khái vầy.

Cái gì bạn xếp vào loại “nên làm” thì gần như không bao giờ làm. Nên tập thể dục. Nên quay video đều. Nên gọi lại cho khách cũ. Danh sách “nên” ai cũng có, dài dằng dặc, năm này qua năm khác.

Chỉ khi một thứ chuyển thành “phải” thì nó mới xảy ra. Mà “phải” ở đây đâu có nghĩa là hô khẩu hiệu cho to. Là bạn thay đổi cái điều kiện xung quanh cho tới lúc không làm không được.

Ví dụ thật hay gặp: một chị bán hàng online cả năm nói “chị nên quay video”. Không quay. Tới lúc chị hứa với nhóm học viên là mỗi tối thứ Ba chị lên sóng, có người chờ, không lên thì quê, thì chị lên đều tăm tắp.

Cái đổi không phải ý chí. Cái đổi là chị tự dồn mình vào thế phải làm.

Và sau khi quyết rồi thì làm cho ra làm. Làm nhỏ giọt thì không đủ dữ liệu để biết mình sai chỗ nào. Chạy quảng cáo ba ngày rồi tắt thì chẳng học được gì, ngoài việc mất ba ngày tiền.

5. Tên lửa lệch quỹ đạo gần như suốt chuyến bay

Chỗ này trong video có một hình ảnh tôi rất thích.

Tên lửa bay lên mặt trăng thì phần lớn thời gian nó đang chệch hướng. Hệ thống dẫn đường liên tục đo, liên tục bẻ lại. Chính vì bẻ lại liên tục mà nó tới nơi.

Nếu bắt nó bay thẳng tắp một phát trúng đích thì không bao giờ có chuyến bay nào cất cánh.

Người làm ăn cũng vậy thôi. Tôi thấy nhiều anh chị ngồi sửa tới sửa lui cái trang bán hàng ba tháng trời, chưa chạy ngày nào. Hỏi thì nói “chờ hoàn thiện đã”. Trong khi người bên cạnh tung bản xấu hơn, chạy, hư, sửa, chạy lại, sau ba tháng họ có số liệu của mấy chục lần thử, còn mình có một trang đẹp mà không ai coi.

Robbins gọi cái vòng sửa liên tục đó là cải tiến không ngừng. Nghe thì sáo. Mà làm thật thì nó là thứ ngăn người ta bỏ cuộc. Vì khi coi lệch hướng là chuyện đương nhiên, mình không còn thấy mỗi lần hỏng là một lần bị đánh giá.

6. Cho đi từ lúc mình còn chưa có gì

Chuyện này là gốc rễ của cả đời ông.

Ông kể hồi mười một tuổi, nhà ông nghèo tới mức ngày Lễ Tạ ơn không có gì ăn. Có người lạ gõ cửa mang thức ăn tới. Ba ông xấu hổ, không nhận, còn đuổi người ta đi. Nhưng cuối cùng nhà vẫn có bữa ăn hôm đó.

Từ chuyện đó, mấy chục năm sau ông dựng chương trình phát thực phẩm cho các gia đình khó khăn dịp lễ, nhân lên hàng triệu suất.

Có một câu của ông tôi ghi lại: nếu bạn không cho nổi một hào trong một đồng, thì lúc có mười triệu bạn cũng không cho nổi một triệu.

Tôi thấy câu này chuẩn với cả chuyện làm ăn, chứ không riêng chuyện từ thiện. Người hay nói “chờ tui giàu rồi tui làm” thì thường là chờ hoài. Vì cái nết cho đi nó không tự mọc ra lúc số dư tài khoản đổi. Nó là thói quen, tập từ lúc còn ít.

Và ông có một câu nữa, cái này thì tôi nghĩ đáng suy nghĩ hơn cả: thành công mà trong lòng không thấy mãn nguyện thì đó mới là thất bại nặng nhất.

Tôi gặp không ít người đủ tiền rồi mà sáng dậy không biết dậy để làm gì.

Chỗ tôi phải nói rõ

Tôi không chép lại video. Tôi lấy ý, rồi đi tra lại. Có mấy chỗ lệch, nói luôn cho sòng phẳng:

Chi tiết	Tôi tra được gì
Sinh 29/02/1960 tại Glendora, California; rời nhà năm 17 tuổi, làm lao công	Khớp, nhiều nguồn tiểu sử nói giống nhau
Vé hội thảo Jim Rohn khoảng 35 đô, gần trọn một tuần lương	Khớp với các bản tiểu sử. Con số 35 đô có nguồn ghi 35, có nguồn ghi “gần trọn tuần lương”, nên coi như số xấp xỉ
Sách Unlimited Power	Bản bìa cứng gốc ra 15/6/1986. Video nói ông viết lúc 24 tuổi, nhưng nếu sinh năm 1960 thì lúc sách ra ông đã 26. Tôi dùng mốc năm, bỏ chi tiết tuổi
Awaken the Giant Within 1991, Money: Master the Game 2014	Khớp (15/11/1991 và 18/11/2014)
Marc Benioff của Salesforce	Đúng chiều: chính Benioff nhiều lần công khai nói Robbins là người cố vấn và nhà đầu tư thời đầu của Salesforce
“Đế chế hơn 30 công ty, doanh thu 5 tỷ đô một năm”	Tôi bỏ con số này. Tra ra mỗi nơi một kiểu: 30+ công ty / 5 tỷ, 100+ công ty / 9 tỷ, 120+ công ty / 12 tỷ. Đây là số tự công bố, không có báo cáo kiểm toán công khai để đối chiếu. Bài học không nằm ở con số đó
Thống kê kiểu “33% doanh nhân thành công có người cố vấn, so với 14% người thất bại”	Chưa kiểm chứng được nguồn gốc. Không đưa vào bài

Mấy chuyện đời tư ông kể trên sân khấu (bữa Lễ Tạ ơn, chuyện bị mẹ đuổi khỏi nhà) thì tôi ghi theo lời ông kể, vì đây là chuyện riêng của gia đình, không có cách nào kiểm chứng độc lập.

Làm gì từ tuần này

Đọc xong mà không làm gì thì bài này chỉ là một bài hay. Mấy việc nhỏ, làm được liền:

1. Mở sổ ra, ghi ba khoản chi lớn nhất tháng rồi. Có khoản nào là đầu tư vào cái đầu mình không? Nếu không có khoản nào cả năm nay, đó là một dữ kiện đáng suy nghĩ.
2. Lấy danh sách “nên làm” của mình, khoanh đúng một cái. Một thôi. Rồi tìm cách dồn mình vào thế phải làm: hẹn với người khác, thu tiền trước, công bố lịch. Cam kết riêng trong đầu thì không tính.
3. Cái gì đang chờ “hoàn thiện” thì tung ra tuần này. Trang bán hàng, cái video, cái bài giới thiệu dịch vụ. Tung bản còn xấu, đo, sửa. Ba tháng nữa bạn sẽ có ba chục lần sửa thay vì một bản đẹp chưa ai coi.
4. Chọn một thứ để cho đi ngay tháng này, dù đang chưa dư dả. Một buổi chỉ nghề miễn phí cho người mới, một phần quà nhỏ. Tập cái nết đó lúc còn ít thì sau này nó tự nhiên.
5. Mỗi ngày cắt ra 30 phút làm việc với chính mình. Đọc, học, coi lại số liệu tuần rồi. Không phải làm việc trong cái quán của mình, mà làm việc lên chính mình.

Cái vé 35 đô hồi đó, thằng nhóc lao công mua xong chắc cũng không biết nó đổi cả đời mình. Nó chỉ biết một điều: tiền hết thì cày lại được, còn buổi tối đó không đi thì mất luôn.

---