Chín giờ tối ở Mũi Né. Hồ bơi sáng lên một màu tím, mặt nước gợn từng vòng. Một bạn trong team đã nhảy xuống nước từ lúc nào, đầu nhấp nhô giữa vệt đèn. Trên bờ có cái ghế võng kẻ sọc đỏ vàng đung đưa, mấy thân cau quấn đèn dây sáng lấp lánh, gió biển thổi qua tàu dừa nghe rào rào.
Tôi ngồi đó nhìn, không làm gì cả. Buồn cười thật, cả năm đầu tôi lúc nào cũng đầy việc, vậy mà khoảnh khắc thấy giá trị nhất lại là lúc chẳng làm gì.
Tháng 7 này tôi dẫn cả team Tấn Đào Mobile đi Mũi Né. Không phải đi họp, không mang laptop ra bàn chuyện KPI. Đi chơi, đúng nghĩa đi chơi. Tối đầu tiên cả nhóm kéo nhau ra nhà hàng hải sản, gọi ốc hương xào tỏi, cua sốt, cơm chiên, ăn tới khuya rồi còn tấp vào quán chè ven đường ngồi quanh cái bàn ghép bằng lốp xe.
Cuộc hội ngộ không hẹn mà gặp
Có một chuyện tôi không tính trước trong lịch trình. Tối đó, ngồi ở quán chè vỉa hè, cái bàn ghép lại từ mấy chiếc lốp xe cũ, vợ chồng tôi gặp lại ba người anh.
Ba anh trai tôi quen ở Sài Gòn, chơi thân với nhau hơn mười năm nay. Nói “quen” thì nhẹ quá. Nhà tôi với nhà mấy anh biết rõ nhau, quý nhau, thương nhau thật lòng. Mười năm đủ dài để cùng nhau đi qua những lúc lên lúc xuống, những chuyện vui chuyện buồn. Vậy mà gặp lại ở một quán chè ven biển cách Sài Gòn mấy trăm cây số, vẫn cứ như đang ngồi ở nhà mình.
Ngồi bên mấy anh tối đó, húp muỗng chè, nghe mấy anh cười, tôi thấy nhẹ cả người. Những mối thân tình bền nhất đều được bồi đắp dần qua năm tháng. Y như chuyện gây dựng một đội ngũ. Không có đường tắt cho lòng tin.
Chuyến đi này thật ra là một khoản đầu tư
Nói cho ngay, tổ chức một chuyến như vậy tốn tiền và tốn thời gian. Đóng cửa vài ngày, gom người, lo chỗ ở, lo đi lại. Nhìn trên sổ sách thì nó nằm ở cột chi phí, không nằm ở cột doanh thu.
Nhiều anh chị chủ doanh nghiệp tôi quen hay tặc lưỡi: “Để qua mùa này rồi tính.” Rồi mùa này nối mùa kia. Năm ngoái nói vậy, năm nay vẫn vậy. Tôi cũng từng y hệt.
Cho tới lúc tôi hiểu ra một chuyện: người ta không ở lại với mình chỉ vì lương. Lương giữ được người ta ngồi đúng chỗ trong giờ hành chính. Nhưng cái làm người ta chịu khó thêm một chút, chịu nghĩ giùm mình khi mình không có mặt, thì lương không mua được.
Ba điều tôi rút ra sau chuyến đi
Đội nhóm mệt trước khi mình kịp thấy
Cái mệt của người làm không hiện ra trên báo cáo. Nó hiện ra ở chỗ khác: bớt góp ý trong họp, làm xong việc rồi thôi chứ không hỏi thêm, nhắn tin trả lời gọn lỏn. Người chủ bận quá thường không thấy mấy dấu hiệu đó, tới lúc thấy thì đã là đơn xin nghỉ nằm trên bàn.
Một chuyến đi không giải quyết được mọi thứ. Nhưng nó là dịp hiếm hoi để mọi người ngồi cạnh nhau mà không có việc chen vào giữa. Bữa tối ngồi bóc ốc, cãi nhau chấm mắm gừng hay muối tiêu chanh, tự nhiên gần nhau hơn cả chục cuộc họp.
Người ta nhớ cảm giác, không nhớ con số
Tôi để ý điều này nhiều năm rồi. Hỏi anh em trong công ty tháng trước doanh số bao nhiêu, ít người nhớ chính xác. Nhưng hỏi lần đi chơi gần nhất vui chỗ nào, ai cũng kể được, kể còn hào hứng.
Văn hoá công ty không nằm trong cái slide ghi giá trị cốt lõi treo ở phòng họp. Nó nằm ở mấy chuyện lặt vặt người ta kể lại với nhau vài năm sau. Mấy chuyện đó phải có chỗ mà sinh ra. Ngồi mãi trong văn phòng thì khó sinh lắm.
Muốn dẫn team đi chơi được thì việc phải chạy được khi mình vắng
Đây là chỗ thật lòng nhất. Vài năm trước tôi không dám đi. Không phải vì tiếc tiền, mà vì tôi biết mình đi thì việc đứng. Mọi thứ đều phải qua tay tôi mới nhúc nhích được.
Cái làm tôi tự tin gom cả team đi mấy ngày không phải là gan to hơn. Là vì công việc giờ đã có hệ thống chạy phía sau: nội dung có lịch, khách vào có luồng tiếp nhận, việc lặp lại thì có quy trình và có máy làm. Đi chơi vẫn có đơn về, vẫn có người được chăm sóc tử tế.
Nói ngược lại cho dễ hiểu: nếu bạn không dám tắt máy vài ngày, vấn đề không nằm ở chuyến đi. Nó nằm ở chỗ doanh nghiệp của bạn đang phụ thuộc vào một người, và người đó là bạn.
Còn team thì sao
Tấm hình cả nhóm đứng trước villa, ai cũng giơ ngón cái, tôi thích nhất. Không phải vì nó đẹp. Vì nhìn vào đó tôi thấy mấy con người thật đã cùng mình đi qua một năm không hề dễ.
Tôi làm nghề đi nói với các chủ doanh nghiệp rằng hãy xây hệ thống để giải phóng chính mình. Nhưng hệ thống dù giỏi tới đâu cũng chỉ là công cụ. Người vận hành nó, người chịu trách nhiệm với khách, người ở lại lúc khó, vẫn là con người. Đầu tư cho hệ thống mà quên đầu tư cho người thì trước sau gì cũng hụt.
Nếu bạn cũng đang tính
Không cần phải ra biển mới gọi là chăm tinh thần đội nhóm. Cái quan trọng không phải ngân sách, mà là bạn có thật sự tắt việc trong lúc đó hay không. Dẫn team đi chơi rồi ngồi bấm điện thoại xử lý công việc cả buổi thì thà đừng đi, người ta nhìn là biết liền.
Ba câu tôi hay tự hỏi trước mỗi lần tổ chức:
- Lần gần nhất cả nhà ngồi với nhau mà không nói chuyện công việc là bao giờ?
- Nếu tôi biến mất năm ngày, có việc gì đứng lại không? Đứng ở đâu?
- Tôi đang thưởng cho kết quả, hay đang cảm ơn con người? Hai cái đó khác nhau.
Kết
Đêm đó tôi ngồi ngoài hồ bơi khá lâu. Đèn dây trên mấy thân cau cứ nhấp nháy, tiếng cười vọng từ dưới nước lên. Tôi nghĩ, mình làm hệ thống, làm tự động hoá, làm đủ thứ công nghệ, rốt cuộc cũng chỉ để có thêm những buổi tối như vậy thôi.
Nếu bạn đang đọc bài này và nhận ra mình chưa dám rời công việc vài ngày, có lẽ thứ cần làm trước không phải là đặt vé. Là ngồi xuống xem việc nào đang buộc chặt vào một mình bạn, và gỡ dần nó ra. Đi chơi được là kết quả, không phải là điểm bắt đầu.
Về tác giả — Lê Tấn Đào
Tôi là Lê Tấn Đào, cựu Chủ tịch BNI Rainbow và Đại sứ BNI BEST. Tôi giúp người làm kinh doanh xây hệ thống bán hàng tự động trên Internet với Claude AI — để khách tự tìm đến, tự được chăm sóc mỗi ngày.