Sáng nay tôi bắt taxi đi công chuyện. Ngồi được một lúc thì bắt chuyện với bác tài.
Tôi hỏi: “Bác có chơi TikTok không?”
Bác nói liền: “Có chứ, ngày nào cũng xem.”
“Vậy bác có làm TikTok không?”
Bác cười: “Ôi, già rồi, làm sao mà làm được.”
Tôi nghe xong ngồi im một chút rồi hỏi bác một câu:
“Bác thấy cái nào vui hơn. Mình ngồi coi cuộc đời của người ta, hay mình làm cái gì đó để người ta coi cuộc đời của mình?”
Bác cười. Không trả lời.
Mà tôi thì nghĩ hoài tới giờ.
Chuyện đâu phải của riêng bác tài
Xe chạy tiếp, tôi ngồi nhìn ra ngoài đường mà nghĩ: mình cũng vậy chớ ai.
Sáng mở điện thoại lên. Coi người ta đi đâu. Coi người ta ăn gì. Coi người ta buôn bán kiểu gì. Coi người ta kể chuyện nhà cửa, con cái, công việc.
Một tiếng.
Hai tiếng.
Rồi hết ngày.
Mà cái đáng nói là mình coi xong chẳng còn lại gì trong tay. Vui thì có vui. Nhưng hết vui rồi thì thôi.
Thử đổi vai coi sao
Cả ngày làm người xem thì cũng được. Nhưng thử một bữa làm người kể đi.
Bác chạy taxi thì kể mấy cung đường bác đã đi, mấy người khách lạ đời bác từng chở. Ai bán hàng thì chỉ cách chọn hàng cho khỏi bị hớ. Ai làm thợ thì đem cái nghề mười mấy năm của mình ra chỉ lại cho người ta.
Năm mươi tuổi, sáu mươi tuổi cũng chẳng sao hết. Nói thiệt, càng lớn tuổi càng có nhiều cái để kể. Mấy thứ bác đi qua mấy chục năm, đám nhỏ hai mấy tuổi có muốn cũng chưa chắc kể được.
Hồi trước muốn nói cho cả ngàn người nghe thì phải lên truyền hình. Bây giờ có cái điện thoại là xong.
Cùng một cái điện thoại. Khác nhau ở chỗ mình ngồi bên nào của màn hình.
Cái được lớn nhất không nằm ở lượt xem
Chỗ này tôi muốn nói kỹ, vì nhiều người bỏ cuộc đúng ở đây.
Mới làm mà cứ ngồi ngó lượt xem thì nản lắm. Đăng ba bữa, được mấy chục view, rồi tắt máy, rồi thôi.
Nhưng cái được thiệt nó nằm chỗ khác. Từ bữa tôi bắt đầu làm nội dung, tôi thấy mình đi đường có nhìn ngó hơn. Nghe người ta nói chuyện có để ý hơn. Chuyện gì hay hay là trong đầu tự động ghi lại. Rồi tập kể sao cho gọn, tập nói sao cho người ta hiểu.
Mấy cái đó nó theo mình luôn, chớ không phải làm content xong rồi bỏ.
Coi nội dung của người ta thì được vài phút vui. Làm nội dung của mình thì được cái nghề, được người quen, được khách, có khi được luôn một ngã rẽ mới.
Chuyện ngoài đường, làm nội dung kiểu gì
Tới đây kiểu gì cũng có người hỏi: “Nhưng đời tôi có gì đâu mà kể.”
Có chớ. Đầy ra đó. Tại mình đi ngang nhanh quá nên không thấy thôi.
Bước ra đường một vòng là thấy liền:
- Bác tài đứng chờ khách giữa trưa nắng.
- Cô bán hàng rong đẩy xe từ sáng tới tối.
- Chú bảo vệ ngồi trước cửa hàng mà gặp ai cũng chào một tiếng.
- Anh giao hàng chạy dưới mưa cho kịp đơn.
- Cái quán nhỏ đông nghẹt, mà quán kế bên vắng hoe.
Đi ngang mỗi ngày mà ít khi dừng lại hỏi một câu.
Cái nào cũng là nội dung hết.
Làm nội dung đâu phải lúc nào cũng cần kiến thức cao siêu. Nhiều khi chỉ cần thấy một chuyện bình thường rồi đặt được một câu hỏi cho ra hồn:
- Sao quán này đông dữ vậy?
- Sao bác tài này chạy hơn hai chục năm rồi mà chưa nghỉ?
- Sao cô này bán ngày nào cũng có khách quen?
- Sao công việc nhìn cực vậy mà người ta làm vẫn vui?
Rồi ghé lại hỏi chuyện. Nghe cho hết. Rồi kể lại bằng cái nhìn của mình.
Vậy là có nội dung.
Đường phố là cái trường quay miễn phí, mà bự nhất trên đời. Nhân vật có sẵn. Chuyện có sẵn. Bối cảnh có sẵn. Việc của mình là mở mắt ra, mở lòng ra, rồi mở camera lên.
Đừng ngồi trong phòng rồi than không có gì để quay. Bước ra đường đi. Có khi đi bộ một vòng quanh khu phố là đủ nội dung cả tuần.
Người làm nội dung giỏi không phải là người có cuộc đời đặc biệt hơn ai. Họ là người nhìn ra cái đặc biệt trong mấy thứ mà ngày nào người ta cũng đi ngang.
Ba việc làm được ngay hôm nay
Nói cho có chuyện thì dễ. Làm mới khó. Nên tôi để đây ba việc nhỏ, làm trong ngày được luôn:
- Đi bộ mười lăm phút quanh chỗ mình ở, ghi ra ba thứ mình thấy lạ. Không cần quay. Chỉ ghi vô điện thoại. Ba dòng thôi.
- Chọn một trong ba cái đó, đặt cho nó một câu hỏi “tại sao”. Câu hỏi càng cụ thể càng dễ kể.
- Bấm nút quay, nói một phút. Không cần kịch bản, không cần trang điểm, không cần đèn. Nói như đang kể cho ông bạn nghe. Quay dở cũng được, quay rồi mới biết mình dở chỗ nào mà sửa.
Làm đủ ba bước đó là bạn đã đi trước phần lớn những người đang ngồi lướt rồi.
Lần tới bạn định lướt thêm một tiếng
Thử dừng lại một chút.
Bấm nút quay. Kể một chuyện của chính mình.
Đừng chỉ xem cuộc đời của người khác. Hãy sống một cuộc đời có câu chuyện để người khác muốn xem.
Về tác giả
Tôi là Lê Tấn Đào, cựu Chủ tịch BNI Rainbow và Đại sứ BNI BEST. Việc của tôi là đồng hành cùng người làm kinh doanh dựng hệ thống bán hàng tự động trên Internet: từ nội dung, thu khách, nuôi dưỡng cho tới chuyển đổi, có AI phụ mấy việc lặp đi lặp lại.
Bác tài hôm đó nói “già rồi làm sao mà làm được”. Tôi gặp câu này hoài, chỉ khác cái áo. “Anh bận lắm em ơi.” “Chị không biết công nghệ.” “Để anh chuẩn bị kỹ đã.” Chuẩn bị hoài rồi thôi luôn.
Muốn bắt đầu cho đàng hoàng và làm đều tay mà không kiệt sức, mấy khoá của tôi ở đây: letandao.com/khoa-hoc