Gửi các anh chị em cùng lớp — một chút ghi chép của tôi sau ngày học đầu tiên.
Tôi và Thầy Phạm Tiến Dũng, người đứng lớp hôm nay, cũng là Giám đốc Khu vực Hoàn Kiếm và Giám đốc Chapter Rainbow.
Sáng Chủ nhật, tôi ngồi trong hội trường, nhìn quanh một lượt những gương mặt phần lớn còn lạ. Có người đi từ rất xa tới. Có người vừa xuống một chuyến bay. Ai cũng mang theo một câu hỏi giống nhau, dù không nói ra: làm sao để tự tin hơn, đứng trước người khác mà không còn run, nói ra điều muốn nói mà không nghẹn lại giữa chừng.
Tôi viết bài này để gửi tặng anh chị em trong lớp, như một cách giữ lại những gì chúng ta đã cùng nghe hôm nay. Đây là ghi chép và cảm nhận riêng của tôi thôi, chắc chắn còn thiếu và còn hiểu chưa tới, mong mọi người đọc rồi bổ sung cho nhau.
Một chút về tôi, và vì sao tôi có mặt ở đây
Tôi tại một buổi họp của BNI BEST — nơi tôi được sống với đúng những điều Thầy Dũng chia sẻ hôm nay.
Tôi là Lê Tấn Đào. Tôi đi lên từ nghề sửa điện thoại, mà là phần khó nhất của nghề: kỹ thuật siêu vi, ngồi soi kính hiển vi sửa từng con linh kiện trên bo mạch. Công việc đó dạy tôi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn, nhưng nó cũng là một công việc rất một mình. Cả ngày tôi cắm mặt vào bo mạch, ít nói, ít phải đứng trước ai.
Rồi tôi mở cửa hàng thiết bị công nghệ, xây kênh YouTube Tấn Đào Mobile, lập BALAMY Agency. Và bước ngoặt lớn nhất với tôi là khi tôi tham gia BNI. Sáu năm ở đó, tôi đi qua đủ vai: từng làm Chủ tịch Chapter Rainbow Nhiệm kỳ 11, rồi Đại sứ BNI BEST, và giờ là DnA Vùng Hà Nội 6. Và người dẫn dắt Chapter Rainbow của chúng tôi, cũng chính là Thầy đứng lớp hôm nay: anh Phạm Tiến Dũng. Anh là Giám đốc Khu vực Hoàn Kiếm, nơi có sáu chapter trong đó có Rainbow và BEST, đồng thời là Giám đốc Chapter Rainbow.
Tôi kể chuyện này không phải để khoe. Tôi kể vì tôi muốn anh chị em thấy một điều: một người quen ngồi một mình với cái kính hiển vi như tôi, mà rồi cũng đứng ra kết nối, đứng lớp, nói trước đám đông được, thì ai cũng làm được. Cái ngày tôi bước chân vào BNI, đứng lên nói 60 giây giới thiệu bản thân thôi mà tim đập thình thịch. Thứ đưa tôi đi từ đó tới đây không phải là tôi bỗng dưng hết sợ. Mà là tôi dần hiểu ra một điều, đúng như điều Thầy nói sáng nay.
Bài học lớn nhất: tự tin không nằm ở chỗ mình có gì, mà ở chỗ mình cho được gì
Tự tin lớn lên khi ta trao đi và giúp được cho người khác.
Câu tôi mang về đậm nhất trong ngày là câu này: nền tảng của sự tự tin đã có sẵn trong ta rồi.
Tôi cứ tưởng tự tin là phải ăn mặc thật đẹp, phải chuẩn bị thật kỹ, phải chắc rằng mình đủ giỏi thì mới dám nói. Hoá ra hướng đó là hướng làm tôi càng lo. Vì càng nhìn về bản thân, tôi càng thấy mình còn thiếu.
Thầy Dũng chỉ cho chúng ta một hướng ngược lại. Khi ta thôi hỏi “mình trông thế nào, mình phải nói gì cho hay” và bắt đầu hỏi “mình giúp được gì cho người ngồi đây”, thì cái run tự nó lùi đi. Có một chị lớn tuổi từ nước ngoài về chia sẻ đúng ý đó: chị về Việt Nam không phải để chứng minh bản thân, mà để lan toả điều mình có cho cộng đồng. Khi người ta sống vì người khác, tự tin thành ra là chuyện tự nhiên.
Nghĩ lại, đây đúng là thứ đã đổi đời tôi ở BNI. Ngày tôi thôi lên nói để “gây ấn tượng” và bắt đầu lên nói để “giúp được ai đó trong phòng”, mọi thứ nhẹ hẳn.
Biết rõ mình phục vụ ai
Thầy dành khá nhiều thời gian cho chuyện này, và tôi thấy nó là gốc: trước khi làm gì, phải rõ mình phục vụ ai.
Khi biết mình sinh ra để phục vụ nhóm người nào, ta sẽ tự biết mình cần trở thành người như thế nào, cần học gì, cần có trải nghiệm gì để xứng đáng phục vụ họ. Và khi giới thiệu bản thân, hãy nói mình giúp được gì cho người ta trước, đừng vội khoe mình có gì. Thầy nói một câu tôi rất thích, đại ý: khoe mình có gì thì nghe hoang mang, còn nói mình giúp được gì thì người ta thấy liên quan tới họ ngay.
Muốn nói gì cũng bắt đầu từ “Tại sao”: Vòng Tròn Vàng
Bắt đầu từ chữ WHY ở lõi, rồi mới tới HOW và WHAT.
Buổi chiều Thầy nhấn vào một công thức mà tôi tin anh chị em sẽ dùng được cả đời: Why – How – What. Mỗi lần xuất hiện, mỗi điều nói ra, hãy bắt đầu từ Tại sao, rồi mới tới Làm thế nào, rồi mới tới Cái gì.
(Phần này tôi tìm hiểu thêm để anh chị em tiện tra cứu: cái Thầy gọi là “Vòng Tròn Vàng” chính là Golden Circle của Simon Sinek, trong cuốn “Start With Why” xuất bản năm 2009. Sinek quan sát thấy những người và tổ chức truyền cảm hứng nhất đều nói từ trong ra ngoài — từ Tại sao ra tới Cái gì — chứ không phải ngược lại. Anh chị em nào muốn đào sâu có thể tìm quyển đó hoặc bài nói chuyện TED của ông ấy.)
Tôi để ý người nói nào chạm được tới tôi, đều là người mở đầu bằng một lý do, một niềm tin, chứ không phải bằng một danh sách sản phẩm.
Câu chuyện, sự liên quan, và chạm vào cảm xúc
Ba thứ này đi cùng nhau. Thầy nói bất cứ điều gì mình nói ra cũng phải liên quan tới người đang nghe. Cách làm là gắn thông tin của mình vào chính những con người cụ thể trong phòng, gọi tên họ ra, liên hệ câu chuyện của họ. Người ta thấy mình trong đó thì người ta mới nghe.
Và sâu hơn liên quan, là cảm xúc. Chiều nay Thầy cho xem một đoạn video rồi phân tích: muốn người ta hành động, phải chạm được vào cảm xúc của họ, chứ không phải nhồi cho họ thêm thông tin. Thầy nói một câu làm tôi ngồi thẳng dậy: nếu chưa chạm được vào cảm xúc của người mình muốn phục vụ, thì chưa nên nói.
Muốn chạm được cảm xúc người khác thì phải có câu chuyện thật của mình. Những sự kiện trong đời mình, cả vui lẫn buồn, đều là chất liệu. Chuyện vui thì đẩy lên thành cao trào, chuyện buồn thì kể thật để người ta thấy mình là người thật.
Làm chủ bối cảnh
Tự tin đến khi ta làm chủ được bối cảnh và nhìn rõ mục tiêu.
Một điều rất thực tế mà tôi chưa từng để ý: chọn vị trí. Ngồi đâu, đứng đâu để người ta nhìn thấy mình, để mình quan sát được cả phòng, để kiểm soát được không gian. Thầy gọi đó là làm chủ. Làm chủ chỗ ngồi, làm chủ trạng thái cơ thể, làm chủ nụ cười, làm chủ sự tập trung, làm chủ cả thời gian của mình. Tự tin không phải chuyện trên sân khấu mới cần, nó bắt đầu từ việc mình chọn ngồi chỗ nào khi bước vào phòng.
Luyện, và kỷ luật
Thầy nhắc một kỹ thuật tôi xin phép diễn lại theo cách tôi hiểu: hãy sống và làm như thể lúc nào cũng có hàng ngàn người đang quan sát mình. Nếu trước một ngàn người mình sẽ làm nghiêm túc, thì tại sao trước một nhóm nhỏ lại lơ là. Luyện từ nhóm một người, hai người, năm người, để tới ngày đứng trước ngàn người thì đã thành tự nhiên.
Có một câu trong buổi học tôi chép lại nguyên văn để tự dán lên bàn làm việc: “Cách bạn làm một việc là cách bạn làm mọi việc.” Ngồi hàng đầu hay hàng cuối, cầm micro hay né tránh, làm bài tập đúng giờ hay để đó, tất cả nói lên con người mình.
Điều chạm tôi nhất: học cách lắng nghe
Lắng nghe chân thành là nền của mọi cuộc trò chuyện tin cậy.
Cuối phần tôi được dự, Thầy cho làm một bài tập theo cặp. Một người kể những sự kiện trong đời mình. Người còn lại chỉ làm đúng một việc: lắng nghe, thật sự lắng nghe, chân thành, không phán xét, không định kiến sẵn về người kia. Nghe xong về chỗ, không bình luận gì.
Nghe thì đơn giản, làm mới thấy khó. Chúng ta quá quen vừa nghe vừa chuẩn bị câu để nói lại. Thầy nói một ý tôi nhớ mãi: người không thật sự biết lắng nghe thì sẽ nghèo nàn về cảm xúc. Tôi nghĩ đây mới là gốc của tự tin trong giao tiếp. Người tự tin nhất trong phòng thường không phải người nói nhiều nhất, mà là người lắng nghe sâu nhất rồi nói đúng điều người kia cần.
Điều tôi mang về
Tôi làm công việc giúp các anh chị chủ doanh nghiệp dựng hệ thống bán hàng trên Internet và đưa AI vào đó. Nghe thì rất công nghệ, nhưng ngồi học cả ngày hôm nay tôi nhận ra công nghệ chỉ là phần ngọn. Cái gốc vẫn y như Thầy nói: hiểu rõ mình phục vụ ai, kể được câu chuyện thật, chạm được vào cảm xúc người ta, và phục vụ trước khi mong nhận lại. Máy móc hay AI chỉ giúp tôi làm những điều tử tế đó nhanh hơn và tới được nhiều người hơn thôi.
Tôi xin thành thật một chuyện: hôm nay vì việc riêng tôi về sớm, chưa đi trọn buổi chiều. Nên bài này chắc chắn còn thiếu phần cuối. Anh chị em nào ở lại tới hết, có gì hay xin kể lại cho tôi và cả lớp với nhé. Tôi nghe nói cuối buổi Thầy có mở một hành trình đồng hành 28 ngày cho những ai muốn đi sâu và luyện tập cùng nhau. Ai thấy mình cần thì cứ hỏi thẳng Thầy để nghe cho đủ và đúng.
Lời cảm ơn
Được ngồi giữa những người muốn tốt lên mỗi ngày, với tôi đã là một món quà.
Cảm ơn Thầy Phạm Tiến Dũng. Với tôi, anh không chỉ là người đứng lớp hôm nay mà còn là Giám đốc Khu vực Hoàn Kiếm và là người dẫn dắt Chapter Rainbow, nơi tôi từng làm Chủ tịch và gắn bó suốt mấy năm qua. Những điều anh dạy về sự tự tin, tôi đã được sống nó trong hành trình BNI của chính mình, nên hôm nay ngồi nghe lại thấy thấm gấp đôi.
Và cảm ơn anh chị em trong lớp. Được ngồi cùng một phòng với những người đang muốn tốt lên mỗi ngày, tự nó đã là một món quà. Hẹn gặp lại mọi người ở những buổi sau, tự tin hơn một chút so với hôm nay.
Thương mến,
Lê Tấn Đào
Về tác giả — Lê Tấn Đào
Tôi là Lê Tấn Đào, cựu Chủ tịch BNI Rainbow và Đại sứ BNI BEST. Đi lên từ chủ tiệm điện thoại kỹ thuật siêu vi, xây kênh YouTube Tấn Đào Mobile hơn 110.000 người đăng ký và lập BALAMY Agency. Phần lớn thời gian bây giờ, tôi giúp các anh chị chủ doanh nghiệp dựng hệ thống bán hàng tự động trên Internet và ứng dụng AI vào đó.
Nếu anh chị muốn đi xa hơn trên hành trình này, đây là lộ trình 3 bậc của tôi: