Lần đầu cầm 100 triệu, tôi mất ngủ: 3 điều về giữ tiền

Năm 2014, lần đầu tiên tôi cầm trong tay 100 triệu tiền mặt. Cảm giác đầu tiên của tôi lại là hoang mang, chưa phải là vui.

Tôi nhớ rất rõ. Tôi ngồi trong tiệm, cửa đã kéo xuống một nửa, đếm đi đếm lại ba lần. Đếm vậy đâu phải vì sợ thiếu. Tôi đếm vì không biết làm gì tiếp theo với 100 triệu đó.

Tôi kể lại chuyện này vì hồi đó tôi làm sai gần hết. Nếu năm 26 tuổi có ai nói với tôi mấy điều dưới đây, chắc mười năm sau của tôi đã nhẹ nhàng hơn nhiều.

Cái tiệm nhỏ trong hẻm và cọc tiền nặng hơn tôi tưởng

Lúc đó tôi mới mở tiệm điện thoại được khoảng một năm, một cái tiệm nhỏ xíu trong hẻm. Ngày thường thì sửa vài cái máy, thay màn hình, ghép sim, mở khoá điện thoại. Hồi đó đang có trào lưu điện thoại xách tay từ Mỹ, Canada, Nhật, Hàn, Anh, Úc về rất nhiều.

Số tiền đó tới từ một lô hàng tôi bán chịu. Bán cho người ta mà chưa thu tiền liền, nhiều tháng mới thu về được một lần. Chuyện bán chịu này về sau dạy tôi thêm một bài nữa, tôi có kể trong bài sổ ghi nợ càng dày, két càng mỏng.

Người ta hay nói tiền nhẹ tênh. Không đâu. Cọc 100 triệu tiền mặt nặng hơn tôi tưởng, nó có trọng lượng thật.

Đêm đó tôi không ngủ được. Trong đầu cứ chạy đi chạy lại mấy câu hỏi: để đâu cho an toàn, có nên nói với ai không, lỡ mai mất thì sao, và giờ làm gì với nó đây?

Tôi cất nó trong tủ, chung với mấy rổ điện thoại khách gửi sửa còn dở dang. Sáng hôm sau thức dậy, việc đầu tiên tôi làm là đi kiểm tra xem nó còn không.

Bạn nghe tới đây chắc thấy mắc cười. Giờ kể lại tôi cũng thấy buồn cười. Nhưng lúc đó thì không, lúc đó tôi sợ thật.

Không ai dạy tôi phải làm gì khi có tiền

Điều lạ là suốt 26 năm trước đó, chưa ai nói với tôi rằng có tiền cũng là chuyện phải học.

Người ta chỉ dạy tôi cách kiếm tiền. Ba mẹ dạy, thầy cô dạy, xã hội dạy, người dạy nghề sửa điện thoại cho tôi cũng dạy. Học giỏi để có việc tốt, chăm chỉ để có thu nhập, mở tiệm để tự làm chủ. Còn khi tiền nằm trong tay rồi thì làm gì, không ai dạy.

Sau này tôi mới hiểu vì sao hôm đó mình sợ. Tôi đang cầm một thứ mà mình chưa có cái khung nào để hiểu và biết phải làm gì với nó. Giống như đưa vô lăng cho một người chưa từng học lái. Họ đâu có sợ chiếc xe. Họ sợ vì không biết mình đang làm gì.

Chuyện này tôi thấy lặp lại rất nhiều lần trong mười mấy năm sau, không chỉ ở tôi. Trong BNI, tôi ngồi với hàng trăm chủ doanh nghiệp, có người doanh thu một tháng bằng tôi làm cả năm. Vậy mà nói chuyện đủ lâu, đủ thật, hầu hết đều có một phiên bản của nỗi sợ đó.

Có anh nói với tôi: thu nhập anh không tệ, dư dả hơn nhiều người, nhưng anh không dám nghỉ một ngày nào, vì không biết nếu anh dừng thì cái gì sẽ sụp. Có chị nói: chị kiếm được, nhưng chị không giữ được, năm nào cũng vậy.

Tôi nghĩ thế hệ chúng tôi được huấn luyện rất kỹ cho phần kiếm tiền, và gần như không được huấn luyện gì cho phần giữ tiền.

Kiếm tiền là kỹ năng. Giữ tiền là tư duy.

Hai cái này không tự sinh ra từ nhau. Người giỏi kiếm mà thiếu tư duy giữ tiền thì tiền vào bao nhiêu ra bấy nhiêu. Mức sống nâng lên, còn tài sản thì không dày thêm.

Tôi mất khoảng bốn năm để học được điều này. Tôi học được nó bằng cách mất tiền, chứ chẳng phải nhờ đọc sách hay đi học khoá nào.

Tôi kể trọn câu chuyện trong tập podcast này:

Ba điều tôi ước mình biết sớm hơn

Tôi không gọi đây là lời khuyên, vì tôi không đủ tư cách khuyên ai về tiền. Đây chỉ là ba điều tôi ước có người nói cho tôi biết từ lúc kiếm được những đồng tiền lớn đầu tiên.

Thứ nhất, số tiền lớn đầu tiên là để tập làm quen. Nó chưa phải để tiêu, cũng chưa phải để đầu tư. Hồi đó tôi cứ tưởng cầm tiền là phải làm gì đó ngay, phải sinh lời, phải không được bỏ lỡ cơ hội. Bây giờ tôi nghĩ khác. Số tiền đầu tiên nên để yên một thời gian, để cái tâm của mình ổn định trước khi ra quyết định. Người ra quyết định lúc hoang mang thì dễ quyết sai lắm.

Thứ hai, tiền không thay đổi con người. Nó phóng to con người lên. Câu này tôi nghe ở đâu đó, giờ quên mất ai nói. Nhưng tôi kiểm chứng được nó bằng chính mình và bằng những người tôi gặp. Người tử tế có tiền thì tử tế hơn, rộng lượng hơn. Người nóng tính có tiền thì thường nóng tính hơn. Người hay lo có tiền thì lo nhiều thứ hơn, vì giờ có nhiều thứ để mất. Nên nếu bạn đang chờ có tiền rồi mới khác đi, tôi nghĩ bạn nên đổi thứ tự: khác đi trước, rồi tiền tới sau.

Thứ ba, khoảng cách giữa kiếm và tiêu mới là thứ quyết định, con số thu nhập thì không. Ba mẹ tôi ở Quảng Nam. Ba tôi không đọc sách tài chính, không biết lãi kép là gì. Vậy mà ông sống dưới mức thu nhập của mình suốt 20 năm. Hồi trước tôi nghĩ ông tiết kiệm quá mức. Giờ tôi hiểu đó là một dạng kỷ luật mà tôi mất rất lâu mới học được một phần. Có những năm thu nhập của tôi gấp nhiều lần ba, nhưng có những năm tôi tích luỹ được ít hơn ông.

Câu hỏi đã khác đi

Tôi kể chuyện này không phải để nói mình đã giải quyết xong. Tới tuổi U40 rồi tôi vẫn đang học. Chỉ là câu hỏi đã khác đi.

Hồi 26, 28 tuổi, tôi hỏi: làm sao kiếm được nhiều tiền hơn? Bây giờ tôi hỏi: bao nhiêu là đủ, và mình đang đánh đổi điều gì để có nó?

Mấy năm mở tiệm cũng dạy tôi những kỹ năng không trường lớp nào chấm điểm, tôi có viết trong bài 4 kỹ năng nuôi tôi mà tấm bằng không ghi.

Nếu bạn đang cầm số tiền lớn đầu tiên của đời mình, dù là 100 triệu, một tỷ, hay chỉ là 10 triệu đầu tiên tự kiếm được, tôi muốn nói với bạn một điều: cái cảm giác sợ đó là bình thường. Nó chỉ có nghĩa là bạn đang bước vào một vùng mà mình chưa có tấm bản đồ. Và bản đồ thì không ai vẽ sẵn. Mình vừa đi vừa vẽ thôi.

Bài này cũng như tập podcast, tôi không viết để dạy làm giàu hay dạy tài chính. Tôi chỉ kể chuyện của một người đã đi qua đoạn đường đó, cho ai đang đứng ở khúc giống tôi ngày xưa.

Còn bạn, lần đầu cầm số tiền lớn nhất đời mình, bạn đã thấy thế nào? Kể tôi nghe ở phần bình luận nhé, tôi đọc hết.