Sáng thứ Ba nào mình cũng ngồi cà phê với anh em chủ doanh nghiệp ở buổi kết nối BNI. Mấy tháng gần đây, gần như tuần nào cũng có người kéo ghế lại hỏi đúng một chuyện: “Đào ơi, nghe nói bỏ thuế khoán rồi hả? Rồi dữ liệu khách hàng, hoá đơn điện tử nữa, giờ tính sao?”
Mình nói thật ngay từ đầu: mình không phải luật sư, cũng không phải kế toán. Mình là người kinh doanh, đi lên từ tiệm sửa điện thoại, và hiện đang giúp các anh chị chủ doanh nghiệp dựng hệ thống bán hàng trên Internet. Bài này là mình ngồi đọc các văn bản đã công bố, đối chiếu nguồn chính thống, rồi kể lại bằng ngôn ngữ của người bán hàng, kèm góc nhìn riêng: trong luật chơi mới này, ai nên làm gì. Cuối bài có danh mục văn bản với đường dẫn gốc để bạn tự kiểm chứng, và quyết định quan trọng thì bạn nhớ hỏi luật sư, kế toán của mình trên hồ sơ thật.
Chuyện gì đang xảy ra với luật kinh doanh?
Nếu chỉ được nhớ một điều, bạn hãy nhớ điều này: nhà nước đang đổi cách quản người kinh doanh, từ “kiểm tra trước, xin phép trước” sang “dữ liệu minh bạch, hậu kiểm bằng máy”.
Tháng 5/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW, gọi kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia” và đặt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030. Chỉ 13 ngày sau, Quốc hội ra Nghị quyết 198/2025/QH15 với những cơ chế đặc biệt: thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp tối đa 1 lần mỗi năm (trừ khi có dấu hiệu vi phạm rõ ràng), ưu tiên xử lý kinh tế thay vì hình sự hoá, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập.
Đổi lại, một loạt luật mới yêu cầu mọi thứ phải rõ ràng: ai thực sự đứng sau doanh nghiệp, doanh thu thật là bao nhiêu, dữ liệu khách hàng lấy từ đâu. Hoá đơn điện tử nối thẳng về cơ quan thuế. Sàn thương mại điện tử báo số. Ngân hàng đối chiếu hồ sơ. Máy làm việc đối chiếu, không cần đợi đoàn thanh tra.
Bối cảnh thì đang thuận: GDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,18%, mức cao nhất của nửa đầu năm kể từ năm 2000. Thị trường chạy nhanh, và luật đang được sửa để chọn ra kiểu người kinh doanh mà nền kinh tế này muốn giữ lại: người làm ăn đàng hoàng, có sổ sách, có hệ thống.
Năm thay đổi chạm túi tiền mọi người kinh doanh nhỏ
1. Hết thuế khoán, hết lệ phí môn bài
Từ 01/01/2026, hộ và cá nhân kinh doanh không còn nộp thuế khoán kiểu “đóng một cục là xong”. Nghị quyết 198/2025/QH15 xoá cả thuế khoán lẫn lệ phí môn bài. Thay vào đó là tự kê khai theo doanh thu thật, với hoá đơn điện tử; hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải dùng hoá đơn khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
Điều này nghĩa là gì? Nghĩa là ranh giới giữa “hộ kinh doanh” và “doanh nghiệp” đang mỏng đi rất nhanh. Bạn vẫn bán hàng như cũ, nhưng cách ghi chép phải như một doanh nghiệp thu nhỏ. Tin tốt: theo Luật Thuế thu nhập cá nhân mới, doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở xuống chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân (mức cụ thể có thể được Chính phủ điều chỉnh theo thời kỳ).
2. Ai đứng sau doanh nghiệp phải rõ ràng
Luật số 76/2025/QH15 sửa Luật Doanh nghiệp, hiệu lực từ 01/7/2025, thêm một khái niệm mà nhiều anh chị chưa để ý: “chủ sở hữu hưởng lợi” — người thực sự sở hữu hoặc chi phối doanh nghiệp, kể cả khi không đứng tên. Doanh nghiệp phải thu thập, lưu giữ và kê khai thông tin này.
Ai đang nhờ người thân đứng tên công ty, hoặc đứng tên giúp người khác, thì đây là lúc ngồi lại với luật sư để làm cho đúng. Thêm một điều ít người biết: theo quy định mới, cá nhân kinh doanh nợ thuế từ 50 triệu đồng quá 120 ngày, hoặc doanh nghiệp bị cưỡng chế nợ từ 500 triệu đồng quá 120 ngày, thì người đại diện pháp luật và cả chủ sở hữu hưởng lợi có thể bị tạm hoãn xuất cảnh. Trước mỗi chuyến bay nước ngoài, tra nợ thuế trên eTax mất có vài phút.
3. Dữ liệu khách hàng thành tài sản có luật bảo vệ
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/01/2026. Với người làm marketing, đây là luật đáng đọc nhất trong cả đợt này. Vài điểm chạm trực tiếp:
- Thu thông tin khách phải có sự đồng ý rõ ràng cho từng mục đích. Im lặng không được tính là đồng ý.
- Mua bán dữ liệu cá nhân bị cấm. Mức phạt hành chính với hành vi này có thể lên tới 10 lần khoản thu từ vi phạm; một số vi phạm về chuyển dữ liệu ra nước ngoài có thể bị phạt tính theo phần trăm doanh thu. Cái tệp “10.000 số điện thoại ngành X” mà ai đó chào bạn giá vài triệu, giờ là món hàng cấm.
- Gửi email, tin nhắn quảng cáo phải có cách từ chối nhận thật sự hoạt động.
Danh sách khách hàng vẫn là tài sản quý nhất của người kinh doanh. Chỉ là từ 2026, tài sản đó phải được gây dựng đàng hoàng: khách tự nguyện để lại thông tin vì họ nhận được giá trị từ bạn. Nếu bạn đang dùng các công cụ đo lường website, xem thêm bài cách gắn GTM, GA4, Pixel đúng chuẩn để làm cho gọn gàng ngay từ đầu.
4. Bán hàng online, livestream, quảng cáo vào khuôn khổ
Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026) yêu cầu định danh người bán và người livestream qua hệ thống xác thực điện tử quốc gia. Sàn có chức năng thanh toán sẽ khấu trừ, nộp thuế thay người bán theo từng giao dịch; bán qua kênh tự chốt đơn thì tự kê khai.
Luật sửa đổi Luật Quảng cáo số 75/2025/QH15 (hiệu lực 01/01/2026) và Nghị định 342/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/02/2026) đặt luật chơi mới cho người quảng cáo trên mạng: nội dung quảng cáo phải được nhận biết là quảng cáo; người có ảnh hưởng phải kiểm tra tài liệu sản phẩm, chưa sử dụng hoặc chưa hiểu rõ sản phẩm thì không được giới thiệu; quảng cáo vi phạm phải được gỡ trong 24 giờ khi có yêu cầu. Ai đang làm tiếp thị liên kết, nhận booking review, đọc kỹ phần này trước khi nhận hợp đồng tiếp theo.
5. Thuế có quà cho người làm đàng hoàng
Không phải toàn siết. Phần thưởng cho người minh bạch khá lớn:
- Thuế thu nhập doanh nghiệp theo Luật 67/2025/QH15 (áp dụng ngay từ kỳ tính thuế 2025): doanh nghiệp doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng nộp 15%; trên 3 tỷ đến 50 tỷ đồng nộp 17%, thay vì mức chuẩn 20%. Doanh thu năm nào quyết định thuế suất năm sau, nên số liệu năm nay đáng để bạn ngồi tính cẩn thận.
- Doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm theo Nghị quyết 198/2025/QH15. Hộ kinh doanh đang cân nhắc “lên công ty” nên tính bài toán này với kế toán, vì điều kiện hưởng có quy định chống lách khá chặt.
- Thuế giá trị gia tăng tiếp tục giảm còn 8% với nhiều nhóm hàng hoá, dịch vụ đến hết 31/12/2026 theo Nghị quyết 204/2025/QH15.
- Luật Thuế thu nhập cá nhân mới (hiệu lực 01/7/2026) nâng giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng và lần đầu cho giảm trừ thêm chi phí y tế, giáo dục có hoá đơn chứng từ. Để ý chi tiết này: khách hàng của bạn sắp có lý do tài chính để đòi hoá đơn khi mua hàng, nhất là dịch vụ học hành cho con cái họ. Ai xuất hoá đơn nhanh gọn sẽ thành người bán dễ được chọn.
Góc nhìn của mình: thời của người tử tế có hệ thống
Đọc xong cả loạt văn bản, mình rút ra ba điều muốn nói với anh em chủ doanh nghiệp nhỏ.
Thứ nhất, minh bạch đang chuyển từ chi phí thành lợi thế cạnh tranh. Ngày trước làm đúng thấy thiệt: xuất hoá đơn thì giá kém cạnh tranh hơn người trốn. Giờ máy đối chiếu dữ liệu từ sàn, ngân hàng, máy tính tiền chạy tự động, người trốn mất dần chỗ nấp, còn người làm đúng thì được thuế suất ưu đãi, được miễn thuế khi lập công ty, được khách chọn vì có hoá đơn. Lần đầu tiên mình thấy “làm đàng hoàng” và “có lợi hơn” nằm cùng một phía rõ đến vậy.
Thứ hai, danh sách khách hàng phải được nuôi tử tế. Mấy năm giúp các anh chị dựng hệ thống bán hàng trên Internet, mình thấy một quy luật lặp đi lặp lại: tệp khách đi mua về thì chết, tệp khách tự xin phép gây dựng thì sống và mua lại nhiều lần. Giờ luật đứng về phía cách làm thứ hai. Hãy đổi giá trị lấy thông tin: một tài liệu hay, một buổi hướng dẫn, một video hữu ích, để khách tự nguyện để lại email, số điện thoại. Muốn làm được vậy thì trước hết phải hiểu rõ chân dung khách hàng của mình. Chậm hơn, nhưng là tài sản thật và không lo phạm luật.
Thứ ba, việc giấy tờ tăng lên, nhưng đây chính là lúc hệ thống và AI gánh thay bạn. Kê khai theo doanh thu thật, xuất hoá đơn từng đơn, lưu bằng chứng đồng ý của khách, nghe rất nặng nếu làm tay. Nhưng phần lớn là việc lặp đi lặp lại, đúng kiểu việc mà máy làm giỏi hơn người. Chủ doanh nghiệp nhỏ không cần phòng ban, cần một hệ thống chạy tự động và vài công cụ AI dùng đúng chỗ. Ai dựng được sớm, hai năm tới nhẹ đầu hơn hẳn.
Checklist 10 việc nên làm trong 90 ngày tới
- Ghi lại doanh thu thật từng kênh bán (cửa hàng, website, sàn, mạng xã hội) trong một bảng duy nhất. Mọi quyết định thuế đều bắt đầu từ con số này.
- Hộ kinh doanh: nhờ kế toán tính thử thuế năm 2026 theo cách kê khai mới, rồi so với phương án lập công ty (nhớ hỏi điều kiện miễn thuế 3 năm và thuế suất 15–17%).
- Tập thói quen xuất hoá đơn cho từng giao dịch, không ngoại lệ; doanh thu gần mốc 1 tỷ đồng/năm thì tìm hiểu máy tính tiền kết nối cơ quan thuế từ bây giờ.
- Ngồi với luật sư rà lại chuyện đứng tên: ai là chủ sở hữu hưởng lợi thật của công ty, hồ sơ kê khai có khớp hồ sơ ngân hàng không.
- Tra nợ thuế của chính mình và công ty trên eTax, nhất là trước mỗi chuyến đi nước ngoài.
- Rà mọi form thu thông tin khách: câu xin phép rõ ràng theo từng mục đích, không đánh dấu sẵn, có link chính sách bảo vệ dữ liệu.
- Dừng hẳn ý định mua tệp khách hàng, dù rẻ đến đâu. Đã lỡ mua thì ngừng dùng.
- Rà nội dung quảng cáo đang chạy: bài review có hoa hồng phải ghi rõ là quảng cáo; sản phẩm ngành đặc thù (thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, y tế) kiểm tra kỹ giấy phép trước khi lên bài.
- Định kỳ tải và sao lưu dữ liệu đơn hàng, khách hàng từ các sàn về kho của mình.
- Đặt lịch mỗi quý một buổi ngồi với kế toán và một buổi với luật sư. Từ 2026, đây là hai người bạn đồng hành rẻ hơn rất nhiều so với một lần bị phạt.
Cơ hội ít người để ý
Nghị quyết 198/2025/QH15 còn mấy món quà đang chờ người biết dùng: nhà nước cung cấp miễn phí một số nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh; hỗ trợ đào tạo quản trị, kế toán, thuế; doanh nghiệp được tính chi phí nghiên cứu phát triển ở mức cao hơn thực chi khi tính thuế. Cộng với đà kinh tế đang tốt, giai đoạn 2026–2027 là cửa sổ đẹp để chuyển từ “buôn bán theo kinh nghiệm” sang “kinh doanh có hệ thống” — nhất là trong kỷ nguyên nhiều biến động và AI như bây giờ.
Bản đồ đã đổi. Người vẽ lại lộ trình sớm sẽ đi trước phần còn lại vài năm. Nếu bạn muốn bắt đầu từ việc dựng một hệ thống bán hàng đàng hoàng trên Internet — từ nội dung, thu thập khách hàng tự nguyện, đến chăm sóc và chốt đơn tự động — mình có chia sẻ trọn cách làm trong khoá học ở cuối bài.
Phụ lục: danh mục văn bản nhắc trong bài
| Văn bản | Nội dung chính | Nguồn |
|---|---|---|
| Nghị quyết 68-NQ/TW (04/5/2025) | Định hướng phát triển kinh tế tư nhân | baochinhphu.vn |
| Nghị quyết 198/2025/QH15 (17/5/2025) | Bỏ thuế khoán + lệ phí môn bài từ 01/01/2026; thanh tra tối đa 1 lần/năm; miễn thuế TNDN 3 năm DN nhỏ và vừa mới thành lập | vbpl.vn |
| Luật 76/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2025) | Chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp | thuvienphapluat.vn |
| Luật 91/2025/QH15 (hiệu lực 01/01/2026) | Bảo vệ dữ liệu cá nhân; cấm mua bán dữ liệu cá nhân | chinhphu.vn |
| Luật 67/2025/QH15 (từ kỳ thuế 2025) | Thuế TNDN 15%/17%/20% theo doanh thu | thuvienphapluat.vn |
| Luật 109/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026) | Thuế TNCN mới: giảm trừ 15,5 triệu/tháng; giảm trừ y tế, giáo dục; ngưỡng doanh thu 500 triệu với hộ, cá nhân kinh doanh | xaydungchinhsach.chinhphu.vn |
| Luật 122/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026) | Thương mại điện tử: định danh người bán, người livestream; sàn có thanh toán khấu trừ thuế | baochinhphu.vn |
| Luật 75/2025/QH15 (01/01/2026) + NĐ 342/2025/NĐ-CP (15/02/2026) | Quảng cáo: trách nhiệm người có ảnh hưởng, nhận diện quảng cáo, gỡ vi phạm trong 24 giờ | baochinhphu.vn |
| Nghị định 70/2025/NĐ-CP | Hoá đơn điện tử từ máy tính tiền (hộ doanh thu từ 1 tỷ/năm) | vietnamnet.vn |
| Nghị định 252/2026/NĐ-CP | Tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế: 50 triệu (cá nhân) / 500 triệu (doanh nghiệp) quá 120 ngày | tuoitre.vn |
| Nghị quyết 204/2025/QH15 | Giảm 2% thuế GTGT (còn 8%) đến hết 31/12/2026 | thuvienphapluat.vn |
| Cục Thống kê — báo cáo 6 tháng đầu năm 2026 | GDP 6 tháng đầu 2026 tăng 8,18% | nso.gov.vn |
Về tác giả — Lê Tấn Đào
Tôi là Lê Tấn Đào, cựu Chủ tịch BNI Rainbow và Đại sứ BNI BEST. Tôi giúp người làm kinh doanh xây hệ thống bán hàng tự động trên Internet với Claude AI — để khách tự tìm đến, tự được chăm sóc mỗi ngày.