🎬 Tặng phần mềm CAS Edit Video Tự Động: 1 nút bấm dựng cả chục video, miễn phí, không tốn token · Tải ngay →

Quy trình, hệ thống hoá: việc lặp lại đã viết ra chưa?

Ảnh bìa tạo bằng AI: Lê Tấn Đào bên dòng chữ Quy trình hệ thống hoá
Ảnh bìa tạo bằng AI từ ảnh chân dung thật của tác giả.

Cứ cho là bạn nghỉ đúng một ngày. Chưa tới trưa, điện thoại đã reo mấy lần. Khách này báo giá sao? Cái máy kia nhận vô chưa? Hồi sáng ai nhắn khách hẹn lịch rồi?

Hôm sau quay lại, bạn thấy hai người đứng cùng một vị trí mà làm hai kiểu. Một người dặn khách kỹ, một người quên dặn. Không ai cố ý làm sai. Chỉ là cách làm đúng đang nằm trong đầu bạn, mà hôm qua cái đầu đó vắng mặt.

Đó là câu hỏi của ô 3.3: những việc lặp lại mỗi ngày đã được viết ra chưa, ai làm cũng giống nhau chưa, và có chạy được khi chủ không đứng đó không?

Ô 3.3 hỏi cái gì

Ô này thuộc nhóm Vận hành trong bộ Bản đồ nhiệt 30 ô tôi soạn cho chủ doanh nghiệp, tổng hợp từ các khung quản trị gốc. Nó đứng ngay sau ô Con người.

Hệ thống hoá, nói cho gọn, là lấy cách làm tốt nhất đang nằm trong đầu chủ hoặc vài người giỏi, rồi biến nó thành tài liệu ai cũng làm theo được. Gồm ba thứ. Quy trình là các bước theo thứ tự. Checklist là mấy dòng ngắn để tick, chống quên. Lời nói mẫu là câu giải thích, câu mời khách. Ba thứ cộng lại thành cách làm của doanh nghiệp, hết còn là cách làm của riêng một người.

Không có quy trình thì chủ thành nút thắt, người mới học lâu, chất lượng lên xuống theo ngày. Quy trình còn là chỗ giữ lãi: ít làm lại, ít quên bước, ít sự cố. Và nếu có ngày bạn muốn mở điểm thứ hai, không có quy trình thì chỉ sao chép được cái biển hiệu.

Bảng treo dụng cụ trong một xưởng nhỏ, mỗi dụng cụ nằm đúng chỗ đã vẽ viền sẵn
Ảnh minh hoạ tạo bằng AI.

Bốn dấu hiệu cho thấy ô này đang nóng:

  • Chủ vắng một ngày là có người gọi điện hỏi.
  • Hai người cùng vị trí làm hai kiểu khác nhau.
  • Lỗi quên bước cứ lặp lại: quên nhắc lịch, quên báo giá, quên dặn dò khách sau khi làm xong.
  • Có quy trình viết sẵn hẳn hoi, mà nằm trong ngăn kéo, không ai đụng tới.

Dấu hiệu thứ tư dễ bị bỏ qua nhất, vì nhìn vô tưởng là có rồi. Tài liệu chỉ sống khi được dùng mỗi tuần.

Một ví dụ minh hoạ ở quầy nhận máy

Bộ tài liệu của ô này có một ví dụ minh hoạ ở tiệm sửa điện thoại. Tôi từng mở tiệm điện thoại, nhưng nói trước cho rõ: đây là tình huống minh hoạ, đâu phải chuyện tiệm của tôi.

Tiệm hay bị khách cự: “Máy tôi đâu có trầy.” Chủ tiệm viết quy trình nhận máy sáu bước kèm checklist: kiểm tra tình trạng máy, chụp bốn mặt máy, ghi lỗi khách báo, báo giá dự kiến, hẹn giờ trả, khách ký nhận. Checklist dán ngay quầy, nhân viên tick trên điện thoại. Trong ví dụ, tranh cãi gần như hết, người mới đứng quầy được sau vài ngày.

Viết từ đâu cho đỡ ngợp

Tài liệu của ô có bảy bước. Đây là bốn bước tôi thấy đáng làm trước:

  1. Chọn 5 việc lặp lại ảnh hưởng nhiều nhất tới khách và tiền. Xong năm việc này rồi mới viết tiếp.
  2. Ghi lại cách đang làm thật. Quay hoặc ghi âm người giỏi nhất đang làm, có sự đồng ý của khách và nhân viên. Viết từ thực tế, đừng viết từ trí tưởng tượng.
  3. Đưa cho người mới chạy thử. Họ làm được mà không cần hỏi là đạt. Hỏi nhiều thì chia bước nhỏ hơn, bỏ bớt thuật ngữ.
  4. Kiểm ngẫu nhiên việc tick checklist mỗi tuần, lỗi nào lặp lại thì sửa tài liệu. Chỉ giữ một bản gốc, ghi ngày cập nhật và người được sửa.

Dạy người mới thì đi bốn nhịp: nói, làm mẫu, làm cùng, rồi để họ tự làm. Tự động hoá, như nhắc lịch hay gửi hướng dẫn sau dịch vụ, để sau cùng, khi quy trình chạy tay đã ổn.

Bạn đang tự dựng hệ thống bán hàng trên Internet?
Tôi có chỉ trọn cách làm trong mấy khoá của tôi: từ nội dung, thu khách, nuôi dưỡng cho tới chốt đơn, có AI gánh phần việc lặp đi lặp lại.

Xem các khoá học →

Thang 1–5 của ô 3.3

Mức 1: chưa có quy trình viết ra, mỗi người làm theo thói quen. Mức 2: cách làm tốt nằm trong đầu chủ hoặc người giỏi, chủ phải có mặt thì mọi thứ mới đúng. Mức 3: quy trình chính đã viết và dùng hằng ngày, checklist đặt tại chỗ làm, nhưng chủ vẫn phải kèm người mới. Mức 4: có số đo việc làm đúng quy trình, quản lý tự cập nhật tài liệu, chủ vắng hai tới bốn tuần vẫn chạy. Mức 5: bộ quy trình đóng gói được để mở điểm mới và hết phụ thuộc vào người đã viết ra nó.

Phân vân giữa hai mức thì chọn mức thấp hơn.

Mấy cái bẫy hay gặp

Bẫy đầu tiên là ngồi tưởng tượng ra một quy trình lý tưởng. Tài liệu đẹp lắm, mà không ai làm theo được. Chép lại cách người giỏi nhất đang làm rồi sửa dần, chắc ăn hơn.

Bẫy thứ hai là nhồi hết lời giải thích vào checklist. Người đang đứng quầy đâu có kịp đọc. Checklist chỉ giữ mấy mục cần tick, lý do để bên tài liệu đào tạo.

Bẫy thứ ba là tự động hoá khi quy trình tay chưa ổn. Lúc đó máy chỉ làm cái sai nhanh hơn thôi.

Chuyện ghi việc lặp lại thành quy trình cũng là một trong chín bài học hệ thống tôi rút ra sau khi xem phim Trại Buôn Người, kèm lời rào rất rõ: phần tội ác trong phim không có gì đáng học. Chín bài học đó tôi có quay thành video:

Video trên kênh YouTube Lê Tấn Đào Official: Phim Trại Buôn Người và 9 bài học xứng đáng khiến dân làm ăn phải suy ngẫm

Gốc của mấy ý này

Ý xây cơ sở đầu tiên như một mẫu chạy bằng hệ thống, để sau này chép ra được, đến từ Michael E. Gerber trong The E-Myth Revisited (HarperBusiness, 1995). Cuốn này tôi đã kể trong bài kinh doanh là phải có hệ thống.

Checklist ngắn, tick được ngay tại chỗ làm, có gốc từ The Checklist Manifesto của Atul Gawande (Metropolitan Books, 2009). Chuyện biến kiến thức ngầm trong đầu người giỏi thành bước làm và câu chữ thì dựa trên mô hình SECI của Ikujiro Nonaka và Hirotaka Takeuchi, trong The Knowledge-Creating Company (Oxford University Press, 1995).

Thang 1–5 lấy cảm hứng từ mô hình trưởng thành năng lực CMM của Watts Humphrey ở Viện Kỹ thuật Phần mềm (SEI) thuộc Đại học Carnegie Mellon: bài trên IEEE Software năm 1988, sách năm 1989, rồi bản 1.1 năm 1993 của Paulk và cộng sự. Mô tả cụ thể từng mức là cách CAS tự đặt cho ô này.

Đây là ô 3.3 trong chuỗi Bản đồ nhiệt 30 ô. Bài ngay trước là ô 3.2, con người: doanh nghiệp có chạy khi chủ vắng không?. Hai ô này đi cặp: có người giỏi mà cách làm chưa viết ra thì người đó nghỉ là mang theo luôn cách làm. Muốn biết ô 3.3 của mình đang ở mức mấy, bạn tự chấm tại cas.letandao.com.

Còn ở chỗ bạn, việc lặp lại nào đang nằm trong đầu đúng một người? Kể tôi nghe ở phần bình luận, tôi đọc hết.

CÁC KHOÁ HỌC CỦA TÔI

Mỗi khoá dựng một mảnh của hệ thống. Bạn thiếu mảnh nào thì học mảnh đó:

Chưa biết bắt đầu từ đâu? Đọc bài Học khoá nào trước?

Lê Tấn Đào

VỀ TÁC GIẢ
Lê Tấn Đào

Chủ tịch Chapter Rainbow NK11, Đại sứ BNI Vùng Hà Nội 06 với gần 3000 thành viên là chủ doanh nghiệp trong ngoài nước. Tôi đồng hành cùng người làm kinh doanh dựng hệ thống bán hàng tự động trên Internet: từ nội dung, thu khách, nuôi dưỡng cho tới chuyển đổi, có AI phụ mấy việc lặp đi lặp lại.

Hệ thống bán hàng tự động cũng phải đi đúng thứ tự đó: viết ra cách làm tốt nhất, chạy tay cho ổn, rồi mới giao cho máy phần lặp lại.

Muốn dựng hệ thống đó cho việc làm ăn của bạn?

Xem các khoá học của tôi →
hoặc đọc thêm tại letandao.com

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *